7 kwietnia 2026 roku odbył się wykład Marii Danuty Cetery pt. „Krakowiacy wschodni – tradycje, zwyczaje, obrzędy – narodziny”.

W trakcie spotkania przedstawiono bogaty system wierzeń ludowych związanych z okresem ciąży, narodzin oraz wczesnego dzieciństwa w tradycji Krakowiaków wschodnich. Czas od poczęcia do porodu postrzegany był jako szczególnie niebezpieczny. Kobieta ciężarna znajdowała się w stanie „pomiędzy światami”, co wiązało się z koniecznością przestrzegania licznych nakazów i zakazów. Miały one chronić matkę i dziecko przed negatywnym wpływem sił nadprzyrodzonych oraz zapewnić prawidłowy przebieg ciąży i porodu. Wierzono również, że zachowanie kobiety oraz różne zdarzenia w tym okresie mogą mieć wpływ na przyszły wygląd i cechy charakteru dziecka.

Istotnym elementem omawianych zagadnień był okres połogu, w którym kobieta uznawana była za rytualnie nieczystą i podlegała określonym zasadom izolacji od życia społecznego i religijnego. Czas ten kończył się obrzędem wywodu, stanowiącym symboliczne oczyszczenie i powrót do codzienności.

Szczególne znaczenie przypisywano również obrzędowi chrztu, który odbywał się możliwie szybko po narodzinach ze względu na wysoką śmiertelność niemowląt. Chrzest nie tylko wprowadzał dziecko do wspólnoty religijnej, ale był także początkiem jego obecności w społeczności lokalnej. Towarzyszyły mu liczne zwyczaje domowe, wróżby oraz działania symboliczne, mające zapewnić dziecku zdrowie, pomyślność i dobre przygotowanie do przyszłego życia.

Wykład ukazał, jak silnie w tradycyjnej kulturze ludowej przenikały się codzienne życie, wierzenia oraz obrzędowość, tworząc spójny system wartości i praktyk regulujących najważniejsze momenty życia człowieka.

Składamy serdeczne podziękowania Pani Maria Danuta Cetera za  interesujący i bogaty w treści wykład, przybliżający słuchaczom tradycje oraz dziedzictwo kulturowe Krakowiaków wschodnich.

tekst i koordynacja Marta Garwol

Zadanie realizowane przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego.